Pragmatizm (1907) / William James

“Pragmatizm, William James’in New York, Columbia Üniversitesi’nde kariyerinin son dönemlerine denk gelen 1906-1907 yıllarında verdiği derslerin düzenlenmemiş bir derlemesidir. Amerika’nın en büyük düşünürlerinden biri olan James, pragmatizm felsefesini yaratmış olduğu iddiasında bulunmadı (bu başarı Charles Sanders Peirce’e aitti ve F.C. S Schiller ve John Dewey tarafından daha da geliştirildi) ama bu kuramı netleştirdi ve genel bir izleyici topluluğunun önüne getirdi. James pragmatizmi ‘ilk şeylerden, ilkelerden, kategorilerden, sözde ilk zorunluluklardan uzaklaşma ve son şeylere, meyvelere, sonuçlara, olgulara doğru bakma yaklaşımı’ olarak tarif eder.”

“Bir pragmatist, profesyonel felsefecilere has sayısız yerleşmiş alışkanlığı kararlı bir şekilde ve kesinlikle geri çevirir. Soyutlama ve eksiklik duygusuna, sözel çözümlere, berbat apriori nedenlere, sabit ilkelere, kapalı sistemlere ve sahte mutlaklara, kökenlere yüz çevirir. Yüzünü somutluğa ve yeterliğe, olgulara, eyleme ve güce çevirir.”

“Bir fikir, hayatlarımız için karlı olduğuna inandığımız sürece ‘doğru’dur… Hakikat ‘iyinin bir türüdür’ ve genellikle sanıldığı gibi, iyiden ayrı ve onunla eş güdümlü bir kategori değildir. ‘Doğru, kendisinin iyi olduğunu ispatlayan şeyin ismidir.’”

“Rasyonalizm mantığa ve gök kubbeye tutunur. Ampirizm, harici duyulara tutunur. Pragmatizm ise herhangi bir şeyi ele alma, mantığı da duyguları da izleme ve en mütevazı, en şahsi deneyimleri hesaba katma arzusudur. Kullanışlı sonuçları varsa mistik deneyimleri de hesaba katacaktır.”

“Somut bir sonuca ulaşıp ulaşmamak gibi basit bir sınava tabi tutuldukları anda ne çok felsefi tartışmanın anlamsızlığa gömüldüğünü görmek şaşırtıcıdır. Başka yerde fark yaratmayan bir fark var olamaz, soyut hakikatte, kendisinin soyut gerçekte bir fark olarak ifade etmeyen hiçbir fark yoktur. Felsefenin bütün işlevi senin ve benim için, hayatlarımızın belirli anlarında ne tür bir belirgin fark yaratacağını, şu dünya formülünün mü yoksa bu dünya formülünün mü doğru olduğunu keşfetmek olmalıdır.”

“Bir inanç ya da düşünce ancak ‘işe yarıyorsa’, yani dünyamızı belli bir şekilde değiştiriyorsa değerlidir. Bunun dışında kalan kavram ve düşünceler ne kadar çekici ve zarif olurlarsa olsunlar ciddiye alınmamalıdır.”

William James

Pragmatizmin kurucularından olan ABD’li filozoftur.

1842’de New York’da doğdu (1842-1910). İrlanda asıllı zengin bir göçmen ailenin çocuğudur. Çocukluğu Avrupa’da seyahatlerde geçti. Önceleri düzenli bir öğrenim göremedi. Sonradan Harvard Üniversitesi’nde tıp ve tabiat bilimleri tahsili yaptı. 1869’da tıp doktoru, 1885’de Harvard Üniversitesi’nde profesör oldu. Burada fizyoloji, biyoloji, felsefe ve psikoloji dersleri verdi. İlk önemli eseri Psikolojinin Prensipleri’dir (1890). Felsefi sistemin esaslarını Pragmatizm (1907) adlı kitabında ortaya koydu. Felsefi görüşü pratiklik, faydalılık ve verimlilik kavramlarına dayanır.

James’e göre bilgi, kişilik, bilinç, gerçek düşünce gibi şeyler faydalılık, verimlilik, pratiklik ölçüsüyle değerlendirilir. Mühim olan teori değil, iş ve uygulamadır; hayatta var olan, uygulanabilen ve bir etki meydana getiren şey gerçektir. Zihnen ve soyut olarak ne kadar doğru olur veya görünürse görünsün pratiği olmayan ve hayatta bir etki meydana getirmeyen şey bir değer ifade etmez ve gerçek de sayılmaz.

Amerika’daki ilk psikoloji laboratuvarını oluşturmuş olan James, pragmatizm, “sonuçlar nelerdir?” diye sormakta ve düşüncenin yüzünü, eylem ve geleceğe yöneltmektedir. Nitekim James, yaşamı doğrudan ilgilendiren somut olgulara, eylemlere, insanın yaşamını şimdi ve yakın gelecekte doğrudan etkileyen güç ve eyleme önem vermiştir. O, yararlılıkla, yalnızca bireyin maddi ihtiyaçlarının karşılanmasını değil, aynı zamanda insanın ve toplumun gelişmesine katkıda bulunan her şeyi anlatmak ister. Bu anlamda din, James’e göre, tümüyle doğrudur ve din konusunda, dinin sonuçlarına bakarak yargıda bulunmak gerekir. O, dinin metafizik bir değere sahip olup olmadığını bilmediğini söyler. Fakat din, James’e göre, her durumda yararlı bir varsayımdır.

http://www.felsefe.gen.tr/william_james_kimdir.asp

Bilgi Paylaştıkca Çogalır...

Cevap Yaz

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

[+] kaskus emoticons nartzco

İfade eklemek için tıklayınız.

SmileBig SmileGrinLaughFrownBig FrownCryNeutralWinkKissRazzChicCoolAngryReally AngryConfusedQuestionThinkingPainShockYesNoLOLSillyBeautyLashesCuteShyBlushKissedIn LoveDroolGiggleSnickerHeh!SmirkWiltWeepIDKStruggleSide FrownDazedHypnotizedSweatEek!Roll EyesSarcasmDisdainSmugMoney MouthFoot in MouthShut MouthQuietShameBeat UpMeanEvil GrinGrit TeethShoutPissed OffReally PissedMad RazzDrunken RazzSickYawnSleepyDanceClapJumpHandshakeHigh FiveHug LeftHug RightKiss BlowKissingByeGo AwayCall MeOn the PhoneSecretMeetingWavingStopTime OutTalk to the HandLoserLyingDOH!Fingers CrossedWaitingSuspenseTremblePrayWorshipStarvingEatVictoryCurseAlienAngelClownCowboyCyclopsDevilDoctorFemale FighterMale FighterMohawkMusicNerdPartyPirateSkywalkerSnowmanSoldierVampireZombie KillerGhostSkeletonBunnyCatCat 2ChickChickenChicken 2CowCow 2DogDog 2DuckGoatHippoKoalaLionMonkeyMonkey 2MousePandaPigPig 2SheepSheep 2ReindeerSnailTigerTurtleBeerDrinkLiquorCoffeeCakePizzaWatermelonBowlPlateCanFemaleMaleHeartBroken HeartRoseDead RosePeaceYin YangUS FlagMoonStarSunCloudyRainThunderUmbrellaRainbowMusic NoteAirplaneCarIslandAnnouncebrbMailCellPhoneCameraFilmTVClockLampSearchCoinsComputerConsolePresentSoccerCloverPumpkinBombHammerKnifeHandcuffsPillPoopCigarette